Forsíða arrow Hagsmunamál arrow Gögn lögð fyrir samráðsnefnd um öldrunarmál 11.nóv 2005
Gögn lögð fyrir samráðsnefnd um öldrunarmál 11.nóv 2005

 

1.Töflur sem sýna aukna tekjuskattbyrði frá 1988.

 

 Eins og fram kemur í fundargerð 6. fundar frá 25 október  voru lögð fram  gögn:
Þróun sem sýndi skatta sem hlutfall af tekjum frá 1988-2005 en undirhópurinn var sammála um niðurstöðu útreikninga um þróun skatta sem hlutfall af tekjum.

 

Breyting á skattbyrði ræðst af þróun skattleysismarka og skattprósentu. Að horfa einungis á skattprósentu óháð skattleysismörkum segir ekkert um hvort skattbyrði hefur aukist eða ekki. Þannig sést best hvernig skattbyrði þróast með því að líta á hve hlutfallslega meira af tekjum  fara í tekjuskatta fyrir sömu rauntekjur öll árin.

 

Frá upptöku staðgreiðslukerfis skatta hefur skattbyrðin þyngst verulega, sérstaklega á lægri tekjur. Við getum sem dæmi litið á þann einstakling sem er nú með 100.000 kr í tekjur á mánuði.  Hann greiðir nú  9.385 kr í tekjuskatta eða 9,4% tekna sinna.  Með sömu rauntekjur við upptöku staðgreiðslunnar árið 1988 greiddi hann ekki eina krónu þar sem skattleysismörkin  voru hærri en tekjur hans þá.  Þannig hefur skattkerfið virkað á þessum tíma, skattbyrðin þyngist þó tekjur hækki ekkert umfram verðlag.  Það munar heldur betur um þessa upphæð fyrir svo lágar tekjur.

 

Eins mætti líta á þann sem er með 110 þúsund krónur í dag og sömu rauntekjur áður.  Skattbyrði hans hefur aukist úr 2,4% í 12,0% frá 1988 þó tekjur hans hafi aðeins hækkað eins og verðlag.

 

Sá sem hefur kr 150.000 kr á mánuði og sömu rauntekjur öll árin hefur hækkað í skattbyrði úr 11,2% í 18,8%.

 

2.  Ekki hafa verið gerðar athugasemdir við útreikninga LEB og framlagðar töflur þeirra fyrir undirnefndinni um gliðnunina sem átt hefur sér stað frá 1995.  Fyrir þann tíma miðuðust breytingar á greiðslum almannatrygginga við þróun lágmarkslauna en taka nú mið af launum og verðlagi.  Hefðu gömlu lögin gilt og að miðað væri við þróun lágmarkslauna væri upphæð grunnlífeyris og tekjutryggingar tæplega 17.000 kr hærri í dag.

 

Eins höfum við reiknað að ef miðað hefði verið við þróun launavísitölu væri upphæð grunnlífeyris og tekjutryggingar um 7.300 kr hærri á mánuði í dag en hún er.

 

3.  Fyrir stóran hluta eldri borgara hefur kaupmáttur ráðstöfunartekna lækkað frá 1988-2005 þó kaupmáttur bótanna fyrir skatta hafi hækkað. Þannig er gefið með annarri hendinni en tekið til baka með hinni.

 

Það má sjá á breytingu kaupmáttar á  a)grunnlífeyri og tekjutryggingu; b) lágmarkslaunum og c)launavísitölu að kaupmáttur allra þessara liða var í lágmarki árið 1995 eftir þjóðarsáttina. Þannig hafði kaupmáttur bótanna lækkað um 9,4%  1988-1995, kaupmáttur lágmarkslauna hafði lækkað um 6,8% og kaupmáttur launa eins og launavísitala mælir það hafði lækkað um 13,5% þennan tíma.  Því er auðvelt að sýna fram á meiri  hækkun kaupmáttar ef árið 1995 er tekið sem upphafsár.

 

Undirhópur/vinnunefnd samráðsnefndar um öldrunarmál hefur reiknað út þróun kaupmáttar ráðstöfunartekna fyrir ellilífeyrisþega sem býr ekki einn fyrir ólíkar tekjur úr lífeyrissjóði. Hér er gert ráð fyrir að tekjurnar úr lífeyrissjóði breytist eins og verðlag en það var þannig um almennu sjóðina þó að nú sé sífellt meira um að greiðlurnar skerðist meira en þetta.  Opinberu sjóðirnir hafa þó greitt betur sérstaklega í sumum tilfellum. Hér koma helstu niðurstöðurnar:

 

Þróun kaupmáttar ráðstöfunartekna
(kaupmáttur eftir skatta) 1988 - 2005
Ellilífeyrisþegi sem býr ekki einn miðað við ólíkar tekjur
á mánuði úr lífeyrissjóði.
   
 
    
 
 
 
1995 - 2005
1988 - 2005
Tekjur úr
 
Kaupmáttur
Kaupmáttur
lífeyrissjóði
 
ráðstöfunart, %
ráðstöfunart, %
 
 
 
 
 
 
              -      
 
   12,4    
 
 
 
     23.800    
 
   11,5    
 
     6,5    
 
     47.600    
 
     9,6    
 
  -   1,6    
 
     95.200    
 
     9,6    
 
   -  5,6    
 
   144.000    
 
     2,1    
 
 -  12,8    
 
Byggt á útreikningum Heilbr. og tryggingarráðun. og LEB

 

Þarna sést að frá 1988 hefur  kaupmáttur ráðstöfunartekna  lækkað hjá þeim sem hefur 47.600 í tekjur úr lífeyrissjóði.  Þetta er nálægt meðalgreiðslu ellilífeyris úr almennu lífeyrissjóðunum eins og við komumst næst.  Tölurnar koma betur út ef aðeins er skoðuð þróunin frá 1988 enda kaupmáttur í lágmarki 1995 eins og áður sagði og hækkun skattbyrði meiri á árunum 1988-1995.

 

4. Eins og kom fram í skjali sem fulltrúar LEB og FEB lögðu fyrir undirhópinn/vinnunefnd þá hefur skkerðingarhlutfall bóta frá TR í raun aukist frá samkomulaginu í nóvember 2002.  Þá voru viðmiðunartekjur í raun 18 - 20 mánaða gamlar, en nú er miðað við tekjur dagsins í dag.  Þannig var skerðingarhlutfallið í raun nær 40 til 41% þá en er nú 45%.

 

Fram kom í töflunum sem ekki er ágreiningur um í undirnefnd, eru skerðingar og skattar frá 65% til 85% fyrir ellilífeyrisþega sem reynir að afla sér aukina tekna eða vegna tekna úr lífeyrissjóði.  Þannig heldur hann eftir frá 3.425 kr allt niður í  1.557 kr af 10.000 kr hækkun tekna.  Hver lætur bjóða sér upp á slíkt?

 

LEB
Landssamband eldri borgara
 
[ Back ]