Forsíða arrow Hagsmunamál arrow Úr skýrslu ríkisskattstjóra fyrir tekjuárið 2004
Úr skýrslu ríkisskattstjóra fyrir tekjuárið 2004

 


 

Að beiðni okkar tók Rsk saman sérstakt yfirlit, sem nær til þeirra sem urðu 67 ára á árinu 2004 og eldri aldurshópa. Í þessu yfirliti eru meðtaldir yngri makar samskattaðra, en þeir eru nálægt 3000, og það skekkir meðaltalið en skýrir væntanlega að stórum hluta hærri meðaltaltekjur samskattaðra. Alls er um að ræða 14.362 einstaklinga og 9.954 hjón, eða alls 34.270 manns. Tekið er fram að nokkrum framteljendum sé sleppt í yfirlitinu ma. vegna ófullkomins framtals.

 

Nokkrar heildartölur:  (allar upphæðir í milljónum króna)

                         Einstaklingar   Hjón    Samtals    Hluti af     Hluti af
                                                                               heild 2004  heild 1999
Fjöldi framteljanda  14.362      19.908   34.270       15,5%         14,8%
Tekjuskattstofn er    22.683     34.186    56.869       10,8%        10,6%
Tekjuskattar               1.509       2.558      4.067          6,2%         6,0%
Útsvar                        2.908       4.450      7.358        10.7%          9.2%

 

Eins og áður sagði er tekjuskattsstofn (skattskyldar tekjur) mun lægri að meðaltali hjá einstaklingi en öðru hjóna. Einstaklingar hafa að meðaltali (22.683.000/ 14.362 ) 1.579.360 krónur í árstekjur, en hvort hjóna ( 34.185.914.000/ 19908 ) 1.717.195 krónur í árstekjur, eða 8,7% hærri tekjur
Tekjur og gjöld einstaklinga munu  því vafalítið gefa bestu heildarmyndina.
Elsta yfirlit okkar frá RSK nær til tekjuársins 1999, og er það því tekið með í yfirlitinu til samanburðar.

 

Tekjuskattsstofn ætti að vera 11,1% af heildartekjuskattsstofni, ef hann væri í beinu hlutfalli við fjölgun aldraðra, en er aðeins 10,8% eins og sjá má. Meðaltekjur aldraðra hafa því lækkað í samanburði við heildartekjur allra framteljanda, og undrar engann sem til þekkir.
Samhliða því hefur tekjuskattur og útsvar samanlagt hækkað úr 15,2% í 16,9% eða um 1.7% af heild þrátt fyrir lægri meðaltekjur. Þarna er enn ein staðfesting á því sem LEB hefur margsinnis sýnt fram á, að aukin skattheimta á lágar tekjur og þar með lægri ráðstöfunartekjur aldraðra og láglaunafólks er staðreynd.

Í yfirlitinu kemur fram að tekjur einstaklinga frá Tr. Eru 9,104 milljarðar, og samskattaðra 10, 068 eða samtals 19,172. milljarðar. Tilsvarandi tölur um tekjur frá lífeyrissjóðum  eru 9,962 og 12,954, eða samtals 22,916 milljarðar.
Það sýnir að lífeyrissjóðir greiddu árið 2004 3,744 milljarða hærri lífeyri en Tr. Fyrir fáum árum voru þessar upphæðir jafnháar, og mismunurinn fer ört hækkandi á næstu árum að óbreyttum skerðingarreglum og með auknum réttindum aldraðra í lífeyrissjóðum.
Það er því rétt að draga það inn í umræðuna, hvað ríkið sparar sér háar upphæðir árlega með núverandi skerðingarákvæðum vegna tekna frá lífeyrissjóðum, og hve árleg aukning sparnaðar ríkisins er mikil með auknum greiðslum úr lífeyrissjóðum að óbreyttum skerðingum.
Þess vegna er tími til kominn til þess að hærri upphæð lífeyristekna (og atvinnutekna) sé undanþegin skerðingarákvæðum tekjutryggingar og tekjutryggingarauka og draga þannig úr skerðingunum, frekar en að lækka skerðingarprósentuna.
Að geta haft 30.000 krónur á mánuði hærri atvinnutekjur eða úr lífeyrissjóðum í friði fyrir skerðingum bóta tekjutryggingar og tekjutryggingarauka, hlýtur að vera lágmark krafa um mannréttindi lífeyrisþega í dag.

 

Það má einnig sjá marga aðra hluti.
Í þessari skýrslu RSK. mjá sjá að fjármagnstekjuskattur 67 ára og eldri er samtals 1.846 milljónir, sem er 25,0% af heildarskatti, er var 25,4% árið 1999.
Eignaskattur er 853 milljónir sem er 28% af heildarskattheimtu ríkisins af eignasköttum, en var 24,8% árið 1999. Áhrif stórhækkaðs fasteignamat síðustu ára leynir sér ekki í skattheimtunni í ár, og það kom hvað verst niður á öldruðum, sem ennþá eru að þrauka í eigin skuldlausri íbúð.
Athyglisvert er það að þeir 13.206 sem höfðu minna en 125 þúsund í mánaðartekjur borguðu 86 milljónir í fjármagnstekjuskatt og 149 milljónir í eignarskatt. Þessir 38,5% allra aldraðra greiddu þannig aðeins 4,7% af öllum fjármagnstekjuskatti aldraðra, og 17,5% af eignasköttum.
Það er þó góðra gjalda vert fyrir marga lífeyrisþega að eignaskatturinn sé felldur niður, en það munar því miður ekki miklu fyrir þá tekjulægstu. Sem dæmi má nefna að áðurnefndir 13.206 eldri borgarar, eða allt að helmingur þeirra sem fá einhvern lífeyri frá Tr. greiða 11 þúsund á ári að meðaltali í eignaskatt.
Þeir sömu hafa haft samtals 860 milljónir í fjármagnstekjur. Helmingur af þeim skerðir tekjutryggingar um 45% og það lækkar lífeyri þeirra um tæpar 200 milljónir eða meira en 14 þúsund á mann að meðaltali á ári, þe. hærri upphæð en eignaskatturinn.

 

Eftirmáli, beint og óbeint úr skýrslu RSK.
Í meðfylgjandi töflu um tekjuskiptingu 67 ára og eldri má sjá að 38,5% þeirra höfðu 125 þúsund eða minna í tekjur á mánuði. Einfalt reikningsdæmi sýnir það, að sá sem hefur liðlega 125 þúsund króna í brúttótekjur að meðaltali á mánuði, greiðir jafnháa upphæð í skatta og útsvar, eins og hann fær í lífeyrisgreiðslur frá ríkinu. Þeir tekjuhærri greiða hærri upphæð í skatta og útsvar, en þeir fá í lífeyri frá ríkinu. Það dæmi sýnir mjög vel hvað ríkisvaldið notfærir sér vel tekjur aldraðra úr lífeyrissjóðum og sína skattlagningu til útjöfnunar á ráðstöfunartekjum aldraðra.
Í töflunni má einnig sjá að tekjuhærri samskattaðir, þeir sem hafa yfir 125 þúsund á mánuði eru 12.232. Mjög líklegt er að í þeim hópi séu flestir þeirra 3000 yngri maka, sem meðtaldir eru í skýrslu RSK. Ef það er rétt, þá hækkar hlutfall þeirra, sem eru 67 ára og eldri og hafa mánaðartekur undir 125 þúsund krónum úr 38,5% í 42,2%

 

Fjármagnsstekjur eru ekki meðtaldar í ofantöldu dæmum, en þeir lífeyrisþegar, sem einhverrar tekjutryggingar njóta missa 32,5% af sínum fjármagnstekjum í skatt og skerðingar lífeyris frá Tr, 10% í skatt og 22,5% vegna skerðingar lífeyris, ekki satt? Þetta er að vísu aðeins hálfur sannleikurinn eins og stjórnmálamenn nota hann, þegar þeir vilja fá út háa %-tölu. Allur sannleikurinn er hins vegar sá, að teknu tilliti til skatta, er rétt tala 24%.  Engir aðrir þegnar landsins en þessir um 25.000 ellilífeyrisþegar eru krafðir um jafnháan skatt af sínum fjármagnstekjum og þeir.
Gagnvart þeim er eignaskattinum viðhaldið og hann gerður ennþá magnaðri.

 

 

Pétur Guðmundsson

 

 

 

 

 

 

'Tekjuárið 2004, skattskyldar tekjur.
     
           
 Tekjuskipting þeirra sem náðu 67 ára aldri á árinu og eldri
    
 tekjur í þúsundum króna á mánuði
      
           
Tekjubil
   0-100
101-112,5
112,6-125
126-137,5
137,6-150
151-162,5
162,6-175
176-187,5
187,6+
Heildarfj.
          
Einstakl.
2842
871
1817
2373
1656
989
584
387
2843
14362
          
% af heild
19,80%
6,06%
12,65%
16,52%
11,53%
6,88%
4,07%
2,69%
19,80%
100%
          
uppsafnað
 25,86%
38,51%
55,03%
66,56%
73,44%
77,51%
80,20%
100%
 
          
          
          
Hjón
2774
2518
2384
2004
1478
1126
892
762
5970
19908
          
% af heild
13,93%
12,65%
11,98%
10,07%
7,42%
5,66%
4,48%
3,83%
29,99%
 
          
uppsafnað
 26,58%
38,56%
48,63%
56,05%
61,71%
66,19%
70,02%
100%
 
          
          
allir
5616
3389
4201
4377
3134
2115
1476
1149
8813
34270
          
% af heild
16,39%
9,89%
12,26%
12,77%
9,15%
6,76%
4,31%
3,35%
25,75%
 
          
uppsafnað
 26,28%
38,54%
51,31%
60,46%
67,22%
71.53%
74,88%
100%
 
           
           
Hafa verður það í huga að yngri makar samskattaðra (hjóna) eru taldir með og eru hátt í 3000 og
  
hljóta því að veruleg áhrif á heildartekjur samskattaðra.
      
           
Einstaklingar hljóta því að gefa miklu raunhæfari mynd af tekjuskiptingu aldraðra.